Τι είναι το vespaio και σε τι χρησιμεύει;

Αν αγοράζεις σπίτι, ανακαινίζεις ένα ακίνητο ή κατασκευάζεις από την αρχή, είναι πολύ πιθανό κάποια στιγμή να συναντήσεις έναν τεχνικό όρο που ίσως δεν σου είναι οικείος: το vespaio. Πρόκειται για μια κατασκευαστική λύση που μπορεί να συμβάλει στην προστασία του κτιρίου από την ανερχόμενη υγρασία, στη διατήρηση των τοιχοποιιών και στη βελτίωση των συνθηκών στο εσωτερικό του χώρου, ενισχύοντας παράλληλα τη μακροχρόνια αντοχή της κατασκευής. Πώς ακριβώς λειτουργεί, πότε χρησιμοποιείται και ποιοι είναι οι βασικοί τύποι vespaio που εφαρμόζονται σήμερα στις κατασκευές;

Τι είναι το vespaio;

Το vespaio είναι ένας κενός χώρος που δημιουργείται ανάμεσα στο έδαφος και την πλάκα ή το δάπεδο του ισογείου. Μπορεί να γεμίζει με αποστραγγιστικά υλικά ή να διαμορφώνεται ως αεριζόμενος χώρος.

Χωρίς ένα κατάλληλο σύστημα διαχωρισμού από το έδαφος, τα πορώδη δομικά υλικά, όπως τα τούβλα, η τούφα και το σκυρόδεμα, μπορούν να απορροφήσουν υγρασία μέσω τριχοειδούς ανόδου. Η υγρασία μπορεί στη συνέχεια να μεταφερθεί στις τοιχοποιίες, προκαλώντας φθορές στα υλικά και επηρεάζοντας, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη διάρκεια ζωής της κατασκευής.

Παράλληλα, όταν το vespaio είναι αεριζόμενο, συμβάλλει στην απομάκρυνση του ραδονίου, ενός φυσικού ραδιενεργού αερίου που προέρχεται από το υπέδαφος. Ο σωστός αερισμός του χώρου κάτω από το δάπεδο βοηθά στην αποτροπή της συσσώρευσής του στους εσωτερικούς χώρους.

Το vespaio μπορεί επίσης να συμβάλλει στη βελτίωση της θερμοϋγρομετρικής άνεσης της κατοικίας, καθώς δημιουργεί ένα στρώμα αέρα κάτω από το δάπεδο. Ωστόσο, η θερμομόνωση του χώρου εξαρτάται κυρίως από τα μονωτικά υλικά που περιλαμβάνονται στη συνολική κατασκευή του δαπέδου.

Η κατασκευή του ακολουθεί συνήθως συγκεκριμένα στάδια: αρχικά γίνεται η ισοπέδωση του εδάφους και, όπου προβλέπεται, η διάστρωση σκυροδέματος καθαριότητας. Στη συνέχεια τοποθετούνται τα θολωτά στοιχεία και το συγκολλητό πλέγμα οπλισμού, ακολουθεί η διάστρωση της πλάκας και, στην περίπτωση αεριζόμενου vespaio, δημιουργούνται τα απαραίτητα ανοίγματα για τον αερισμό.

Αποστραγγιστικό ή αεριζόμενο vespaio;

Η διαφορά μεταξύ των δύο τύπων vespaio βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την υγρασία:

• Αποστραγγιστικό vespaio: Οι στρώσεις αδρανών υλικών δημιουργούν κενά μεταξύ των κόκκων, τα οποία εμποδίζουν την άνοδο του νερού και διευκολύνουν την αποστράγγισή του προς τα χαμηλότερα στρώματα. Ωστόσο, δεν έχει σχεδιαστεί για να εξασφαλίζει συνεχή αερισμό. Αποτελεί μια παθητική προστασία, αποτελεσματική απέναντι στην ανερχόμενη υγρασία, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του αποτελεσματικό μέτρο για τον περιορισμό του ραδονίου, εάν δεν συνδυάζεται με άλλα συστήματα.
• Αεριζόμενο vespaio: Δημιουργεί έναν πραγματικό χώρο αέρα που επικοινωνεί με το εξωτερικό μέσω ανοιγμάτων ή γρίλιων αερισμού. Από τη μία πλευρά, διευκολύνει την εξάτμιση της υγρασίας και την ανανέωση του αέρα στο εσωτερικό του χώρου και, από την άλλη, αραιώνει και απομακρύνει το ραδόνιο πριν αυτό μπορέσει να ανέβει στους κατοικήσιμους χώρους.

Η επιλογή μεταξύ των δύο λύσεων εξαρτάται από τον βαθμό υγρασίας του εδάφους, την παρουσία ραδονίου στην περιοχή και τις απαιτήσεις απόδοσης της κατασκευής.

Οι τύποι vespaio

Υπάρχουν διάφοροι τύποι vespaio, από τις πιο παραδοσιακές έως τις σύγχρονες λύσεις.

1. Vespaio από πέτρα ή χαλίκι

Πρόκειται για την παλαιότερη λύση, η οποία ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες. Αποτελείται από μια στρώση χοντρής πέτρας, πάνω από την οποία τοποθετείται μια λεπτότερη στρώση χαλικιού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια στρώση κονιάματος. Περιορίζει την άνοδο του νερού αξιοποιώντας τα κενά μεταξύ των κόκκων, αλλά δεν δημιουργεί πραγματική δυναμική ανανέωση του αέρα. Για τον λόγο αυτό, σήμερα θεωρείται λιγότερο αποδοτικό, ιδιαίτερα όσον αφορά το ραδόνιο.

2. Vespaio με χώρο αέρα πάνω σε υποστυλώματα

Πρόκειται για μια τεχνική που ήταν ήδη γνωστή από τη ρωμαϊκή εποχή, αν και οι λεγόμενες suspensurae, που χρησιμοποιούνταν στα υπόκαυστα των ρωμαϊκών θερμών και των κατοικιών, είχαν κυρίως ως στόχο τη θέρμανση των δαπέδων. Η αρχή αυτή, η οποία χρησιμοποιήθηκε και στις κατασκευές μέχρι τον 20ό αιώνα, προβλέπει τη χρήση μικρών υποστυλωμάτων ή τοιχίων πάνω στα οποία στηρίζεται η πλάκα, αφήνοντας από κάτω έναν κενό χώρο που συνδέεται με το εξωτερικό μέσω ανοιγμάτων. Η λύση είναι αποτελεσματική, αλλά απαιτεί μεγάλο χρόνο εργασιών και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, γι’ αυτό και σταδιακά αντικαταστάθηκε από προκατασκευασμένες λύσεις.

3. Σύγχρονο αεριζόμενο vespaio με μόνιμα καλούπια

Το αεριζόμενο vespaio αποτελεί σήμερα μία από τις πιο διαδεδομένες λύσεις σε νέες κατασκευές και ανακαινίσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένας ομοιόμορφος και συνεχής κενός χώρος, ο οποίος μπορεί να υποστηρίξει το βάρος της πλάκας που βρίσκεται από πάνω χωρίς να απαιτούνται πρόσθετα στηρίγματα. Σε σύγκριση με τις παραδοσιακές λύσεις, προσφέρει πολύ ταχύτερη τοποθέτηση, μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απέναντι στην υγρασία και το ραδόνιο, καθώς και δυνατότητα εύκολης προσαρμογής του ύψους του κενού χώρου.

4. Μονωμένο vespaio

Δεν πρόκειται τόσο για έναν ξεχωριστό τύπο vespaio όσο για μια διαμόρφωση στην οποία το αεριζόμενο vespaio συνδυάζεται με ένα μονωτικό στρώμα, ώστε να βελτιώνονται οι ενεργειακές επιδόσεις του δαπέδου που εφάπτεται στο έδαφος.

5. Επισκέψιμο vespaio ή τεχνικό κενό

Όταν ο κενός χώρος πρέπει να φιλοξενεί σωληνώσεις, μεγάλες εγκαταστάσεις ή κανάλια δικτύων ή απλώς πρέπει να παραμένει προσβάσιμος για μελλοντικές εργασίες συντήρησης, χρησιμοποιούνται συστήματα με καλούπια μεγαλύτερου ύψους, τα οποία διαθέτουν ρυθμιζόμενα πόδια που, ανάλογα με το σύστημα, μπορούν να ξεπεράσουν ακόμη και το ένα μέτρο.

Πότε δεν χρειάζεται vespaio;

Σε ορισμένες κατασκευαστικές διαμορφώσεις, η λειτουργία του vespaio επιτελείται ήδη από άλλα δομικά ή τεχνολογικά στοιχεία. Επομένως, δεν θα πρέπει να θεωρείς την κατασκευή vespaio απαραίτητη ανεξάρτητα από τις συνθήκες του κτιρίου:

• Σε κτίρια με υπόγειο, το ισόγειο δεν βρίσκεται ποτέ σε άμεση επαφή με το έδαφος. Το ίδιο το υπόγειο, εφόσον έχει στεγανοποιηθεί σωστά, λειτουργεί ήδη ως διαχωριστικό μεταξύ του εδάφους και της κατοικήσιμης κατασκευής, καθιστώντας το vespaio μη απαραίτητο στους επάνω ορόφους.
• Σε κτίρια με υπερυψωμένη πλάκα σε σχέση με το έδαφος, η οποία στηρίζεται σε πασσάλους ή άλλα στοιχεία, η κατασκευή βρίσκεται ήδη υπερυψωμένη από το έδαφος για στατικούς λόγους. Αυτός ο φυσικός διαχωρισμός εξαλείφει την άμεση επαφή με το έδαφος, εφόσον έχουν αντιμετωπιστεί σωστά τα ζητήματα υγρασίας και αερισμού της υποκατασκευής.
• Υπάρχουν επίσης εναλλακτικές τεχνολογικές λύσεις, ειδικά σχεδιασμένες για την αντιμετώπιση της υγρασίας και του ραδονίου, όπως μεμβράνες υψηλής αντοχής κατά του ραδονίου, ενεργά συστήματα αποσυμπίεσης του υπεδάφους ή αντίστοιχα συστήματα που βασίζονται σε άλλες τεχνικές και εγκαταστάσεις.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, είναι απαραίτητη μια τεχνική αξιολόγηση κάθε ακινήτου ξεχωριστά, καθώς η απουσία vespaio δικαιολογείται μόνο όταν οι εναλλακτικές λύσεις που έχουν επιλεγεί προσφέρουν αντίστοιχο επίπεδο προστασίας.

Από μικρές πινελιές μέχρι ολοκληρωμένες μεταμορφώσεις, ανακάλυψε όλα όσα χρειάζεσαι για να ανανεώσεις τον χώρο σου στο blog του Spitogatos.